αλλεργιογονα

Καθημερινά ερχόμαστε σε επαφή με πληθώρα «ξένων» ουσιών στο ενδοοικιακό & εξωοικιακό περιβάλλον. Ως αλλεργιογόνο χαρακτηρίζεται οποιαδήποτε ουσία- αβλαβής για το γενικό πληθυσμό- μπορεί να διεγείρει την παραγωγή ειδικής ανοσοσφαιρίνης Ε (IgE) σε γενετικά προδιατεθειμένα άτομα. Συχνά είναι συνώνυμο με το «αντιγόνο», όρος που χρησιμοποιείται για να περιγράψει μια ουσία που προκαλεί ανοσολογικές απαντήσεις άλλες από IgE, ή κυτταρικές ανοσοαπαντήσεις.

Τα περισσότερα αλλεργιογόνα είναι πρωτεΐνες ΜΒ 5-100 kDa, και λιγότερα γλυκοπρωτεΐνες με ανοσολογική απάντηση στο γλυκανικό τμήμα (glycan part) τους. Υπάρχουν αλλεργιογόνα με ΜΒ<5 kDa χωρίς ιδιαίτερη σημασία. Τα σημαντικότερα έχουν 5 kDa<ΜΒ<40 kDa.

Τα αλλεργιογόνα εισέρχονται στο σώμα μας από πολλές οδούς: το δέρμα, το αναπνευστικό σύστημα, το γαστρεντερικό ή μπορούν να ενεθούν (φυσικά με τσιμπήματα π.χ μέλισσας ή ιατρογενώς π.χ. ενέσιμα φάρμακα). Η οδός έκθεσης επηρεάζει τον τύπο των αλλεργικών συμπτωμάτων που εμφανίζονται, π.χ. τα αεροαλλεργιογόνα προκαλούν κυρίως αναπνευστικά συμπτώματα, τα τροφικά αλλεργιογόνα προκαλούν κυρίως γαστρεντερικά συμπτώματα, δερματικά ή συστηματικά ενώ τα ενιέμενα προκαλούν τοπικά δερματικά ή συστηματικά συμπτώματα.

Αεροαλλεργιογόνα ονομάζονται τα αλλεργιογόνα που μεταφέρονται με τον αέρα. Σ’ αυτά ανήκουν οι γύρεις (δέντρων, ζιζανίων, αγροστωδών/δημητριακών), τα ακάρεα, οι μύκητες, τα αλλεργιογόνα ζώων (κατοικίδιων- γάτα, σκύλος, κ.α., εργαστηρίων- hamster, κ.α., εκτρεφόμενων-αγελάδα, άλογο, κ.α.), τα αεροαλλεργιογόνα αρθροπόδων (ακάρεα, κατσαρίδες, πεταλούδες, μύγες, κ.α.), τα επαγγελματικά αεροαλλεργιογόνα (μύκητες, βακτηρίδια, αεροαλλεργιογόνα θηλαστικών, φυτικά υδρολυτικά αεροαλλεργιογόνα, αεροαλλεργιογόνα σκόνης αβγού, λάτεξ, αεροαλλεργιογόνα σπόρων).

Τροφικά αλλεργιογόνα ονομάζονται τα αλλεργιογόνα των τροφών. Οποιαδήποτε τροφή μπορεί να προκαλέσει αλλεργία, το 90% όμως των τροφικών αλλεργιών προκαλούνται από 8 ομάδες τροφών: γάλα, αβγό, σιτηρά, φιστίκι, ξηροί καρποί, σόγια-όσπρια, ψάρι, θαλασσινά. Αρκετοί άνθρωποι παραπονούνται για αλλεργικά συμπτώματα μετά τη βρώση φρούτων όπως μπανάνας, κερασιού, πορτοκαλιού, ροδάκινου, φράουλας ή λαχανικών όπως σέλινου, καρότου, ντομάτας, κ.α. Σ’ αυτές τις περιπτώσεις, συνήθως, προηγείται ευαισθητοποίηση σε γύρεις.

…Ο αλλεργιολόγος σας θα αξιολογήσει την αξία όλων αυτών των αντιδράσεων και θα δώσει λύση στο πρόβλημά σας.

Ενιέμενα αλλεργιογόνα εντόμων. Τα σημαντικότερα αυτής της κατηγορίας είναι τα δηλητήρια των μελισσών (Apis, Bombus spp), των σφηκών ( yellow jackets, Vespula spp), των Hornets (Dolichovespula spp), των paper wasps (Polistes spp) και των μυρμηγκιών (Solenopsis spp). Σημαντική θέση κατέχουν και τα αλλεργιογόνα του σάλιου των κουνουπιών και των ψύλλων.

Αλλεργιογόνα παθογόνων μικροοργανισμών. Εδώ ανήκουν μύκητες όπως η C. albicans & A. fumigatus που αποικίζουν ασθενείς με προϋπάρχων άσθμα, αλλεργική βρογχοπνευμονική ασπεργίλλωση και κυστική ίνωση, βακτήρια όπως ο Staphylococccus aureus –ιδιαίτερη σημασία στην ατοπική δερματίτιδα- και τα helminthic παράσιτα όπως τα Anisakis simplex, Ascaris lumbricoides, Schistosoma mansoni, Echinococcus granulosus.

Αυτοαλλεργιογόνα. Πρωτεΐνες του ίδιου του ατόμου θεωρούνται ότι προκαλούν αυτο-παραγωγή IgE ανοσοσφαιρινών με αποτέλεσμα την εκδήλωση αλλεργικών νόσων, κυρίως ατοπική δερματίτιδα. Το αυτοαλλεργιογόνο prostate-specific antigen προκαλεί αλλεργική αντίδραση σε γυναίκες ευαισθητοποιημένες στο σπερματικό υγρό.

Τα αλλεργιογόνα διακρίνονται σε μείζονα και ελάσσονα, βάση της αναγνώρισής τους από τον αλλεργικό πληθυσμό. Μείζον αλλεργιογόνο μιας ουσίας καλείται το αλλεργιογόνο που ευαισθητοποιεί τουλάχιστον το 50% του αλλεργικού πληθυσμού στη συγκεκριμένη ουσία, ενώ έλασσον εκείνο που αναγνωρίζεται από λιγότερους από το 10% των ευαισθητοποιημένων ατόμων.

…Ο αλλεργιολόγος, έχοντας την εξειδικευμένη γνώση, είναι ο ειδικός γιατρός που με βάση το λεπτομερειακό ιστορικό, την ορθή κλινική εξέταση και η διενέργεια των κατάλληλων εξετάσεων θα δώσει λύση στο πρόβλημα της αλλεργίας σας.